Odczulanie: czym jest i jak wygląda

autor: Agata Cygan - Kukla | 18.01.2016

Leczenie alergii opiera się w pierwszej kolejności na łagodzeniu dokuczliwych objawów, a więc – doraźnej walce z problemem. Jak się jednak okazuje, istnieje rozwiązanie, które uderza w przyczynę kłopotów – źródło alergii. Tym sposobem jest odczulanie.

Czym jest odczulanie?

Odczulanie polega na walce z alergenem za pomocą… jego samego! Organizm w wyniku odczulania oswaja się z alergenem i przestaje traktować go jak wroga, z czasem – zupełnie się na niego uodparniając. Dzieje się to za sprawą wzrostu ochronnych przeciwciał G oraz spadku przeciwciał E, które są odpowiedzialne za objawy alergii.

Jak można to osiągnąć? Podając choremu alergen przez dłuższy czas i stopniowo zwiększając jego dawkę (na podstawie prób alergicznych wybiera się jeden lub kilka wyciągów antygenowych, np. roztoczy, sierści zwierzęcej, jadu owada, które zostają silnie rozcieńczone, dokładnie odmierzone i zmieszane w minimalnych ilościach do postaci surowicy albo szczepionki odczulającej). Czynnik uczulający aplikuje się w postaci podskórnych zastrzyków lub drogą podjęzykową – w postaci kropli lub tabletek.

Uwaga! Odczulanie to metoda bezpieczna, ale musi być przeprowadzana w miejscach odpowiednio przygotowanych do natychmiastowego udzielenia dziecku pomocy – w poradni specjalistycznej bądź na oddziale dziecięcym. Pamiętajmy, że w przypadku odczulania drogą podskórną, aplikujemy dziecku silnie uczulające go białka!

Sprawdź: Alergia a kontrolne wizyty u lekarza

Komu potrzebne odczulanie?

Odczulanie zaleca się dzieciom, u których obserwuje się szczególnie dokuczliwe objawy spowodowane kontaktem z alergenem oraz – co istotne – uczulenie na dany czynnik zostało zdiagnozowane za pomocą specjalnych testów (skórnych lub krwi) – tylko one pozwolą na dobranie właściwej szczepionki. Za szczególne wskazania do odczulania uznaje się alergię na jad owadów, następnie alergiczny nieżyt nosa i spojówek, a także astmę atopową – łagodną oraz umiarkowaną. W niektórych, uzasadnionych przypadkach, podejmuje się również odczulanie u chorych na AZS.

odczulanie1

Kiedy odczulać?

Odczulanie nie jest jednak rozwiązaniem dla dzieci w każdym wieku. Zaleca się, by rozpocząć je dopiero, gdy mały alergik ukończy 5 rok życia, ponieważ wcześniej jego układ odpornościowy nie jest jeszcze wystarczająco rozwinięty. Decyzja o odczulaniu małego pacjenta powinna być podjęta przez lekarza alergologa, do którego dziecko trafia w wyniku skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Jak długo odczulać?

Odczulanie to proces długotrwały – nie można liczyć na to, że wystarczy podanie jednej czy dwóch dawek alergenu, by organizm się na niego uodpornił. Minimalny wymagany okres to trzy lata, ale najlepsze rezultaty da dopiero odczulanie przez pięć lub więcej lat.

Uwaga! Mimo tego, że wyraźne złagodzenie objawów może nastąpić już w przeciągu pierwszego roku, odczulania nie należy zakańczać przedwcześnie.

Nie istnieje jeden ustalony schemat odczulania – wszystko zależy od tego, na co uczulone jest dziecko. W przypadku alergii na pyłki roślin, zaleca się odczulanie sezonowe – około trzy, cztery miesiące przed okresem pylenia, zaś w przypadku alergii na roztocza kurzu domowego itp. – w ciągu całego roku. Pierwsze dawki alergenu są małe i podaje się je z większą częstotliwością (leczenie wstępne), z czasem dawki rosną, a częstość aplikacji maleje. Po osiągnięciu maksymalnej dawki leczenie podtrzymuje się w tej postaci przez kolejne lata.

Uwaga! Rozpoczęcie odczulania powinno nastąpić poza okresem naturalnego narażenia na alergeny.

Extensive series of several doctors with various patients in a medical exam room. Includes multi-racial group of doctors and nurses, including a child and mature adults as patients.

Objawy po odczulaniu

Po podaniu alergenu mogą się pojawić takie objawy, jak zaczerwienienie czy opuchnięcie miejsca, w którym zaaplikowano zastrzyk – z reguły nie są one wskaźnikiem do zmniejszenia kolejnej dawki alergenu. W przypadku jednak, gdy po podaniu zastrzyku u dziecka obserwuje się natężony katar, napadowy kaszel czy kichanie, jest to sygnałem do zweryfikowania objętości następnej dawki.

W skrajnych przypadkach może się pojawić tzw. wstrząs anafilaktyczny (przyspieszona akcja serca, spadek ciśnienia, zaburzenia/utrata przytomności), który wymaga interwencji lekarskiej. To rzadka ewentualność, ale warto mieć jej świadomość – po podaniu alergenu rodzic powinien więc przez jakiś czas pozostać z dzieckiem w placówce, by w sytuacji zagrożenia została mu udzielona fachowa pomoc.

Jak działa odczulanie?

Jakich efektów można się spodziewać w wyniku odczulania? Oczywiście nie ma reguły, ale zazwyczaj regularne podawanie alergenu zmniejsza wyraźnie – a w wielu przypadkach wręcz likwiduje, objawy alergii i pozwala na znaczne ograniczenie przyjmowania leków przeciwalergicznych. Jedną z najistotniejszych korzyści, płynących z odczulania, jest jednak możliwość zapobiegnięcia rozwojowi astmy oraz zmniejszenie ryzyka kolejnych uczuleń.

Sprawdź: Alergia czy przeziębienie: jak je rozróżnić?

Zapytaj swojego lekarza, czy twoje dziecko może zostać poddane procesowi odczulania!

half_page_300x600

@ śledź nas na instagramie
powrót do góry